nowości w bibliotece

07.2019

TREST

autor: SZREDER BEATA

rodzaj utworu: dramat

klasyfikacja gatunkowa: DRAMAT

łączna obsada: 15

liczba ról męskich: 13

liczba ról żeńskich: 2

liczba stron: 47 s. ;

odbiorcy: Dorośli.

sygnatura: 12999

Tytuł dramatu nawiązuje do słynnej operacji dezinformacyjno-wywiadowczej pod kryptonimem "Trust", którą od początku lat 20. XX wieku prowadziły w Europie radzieckie służby specjalne. W jej wyniku, w ciągu niespełna 10 lat udało się Sowietom oszukać nie tylko "białą" emigrację rosyjską, ale także wywiady państw zachodnich. Szczególną rolę w tej operacji odegrał polski wywiad wojskowy. Akcja sztuki dzieje się kilka lat później, 25 i 26 lutego 1934 roku w Berlinie i Warszawie i prezentuje fragmenty historii polskiego szpiega Jerzego Sosnowskiego. Postacie historyczne mieszają się w niej z fikcyjnymi. W Berlinie, w domu Kanarka - szefa Abwehry - Baron (Jerzy Sosnowski) spotyka się z trzema agentami, którym rozkazuje natychmiastowe zniknięcie, przed zapowiedzianą akcją Gestapo. Z nim samym nie będzie kontaktu, także dlatego, że podejrzewa, że ktoś pod nim ryje w centrali. Baron wie, że jest plan pokazowego procesu i aresztowania wszystkich jego gości w trakcie zaplanowanego balu. Godzinę później w Warszawie Żbik czyta o akcji "Uderzenie na wroga", rozbiciu polskiej siatki szpiegowskiej i aresztowaniu Barona. Telefonicznie zarządza natychmiastowe działania zmierzające do wymienienia Barona za agentów Abwehry, a jak już będzie w Polsce to tajemniczy rozmówca będzie go mógł sam wykończyć. Chwilę później wracamy do Berlina, gdzie o zaistniałych wydarzeniach rozmawiają uśpiony agent NKWD - Fritz z członkiem opozycji antyhitlerowskiej Osterem o tym, że ktoś z Referatu Zachód przekazał namiary na Barona i wbrew decyzjom polskiego rządu próbuje go w Berlinie "utopić", a także o tym, że ta akcja to tylko czubek góry lodowej, a gra toczy się gdzie indziej i o co innego oraz o tym, że opozycja antyhitlerowska mogłaby coś na tym ugrać dla siebie. Proponuje mu pomoc NKWD w uśmierceniu Barona, co mogliby rozegrać w swoich potyczkach z Gestapo, w zamian zaś prosi o akt zgonu dla siebie i córki, czyli możliwość ucieczki do USA i uniknięcia czystek. Kilka godzin później w siedzibie Gestapo Kubitzky odbiera telefon od Rudolfa, który donosi, że wszystko gotowe do aresztowani Barona i jego gości. Na chwilę przenosimy się do wnętrza głowy Kubitzky’ego, który rozmawia z Miszą o operacji Trest i uśpionych agentach NKWD w strukturach Gestapo i nie tylko, o tym jak Misza nie przewidział, że go otrują, o jego rozmowach z Astronomem (czyli Feliksem Dzierżyńskim). Przede wszystkim jednak Misza uświadamia Kubitzky’emu, że został użyty, że jeśli operację z Baronem nagłośni jako wyłącznie swój wielki sukces to otworzy to drogę do czystek w Abwehrze i docelowo zostanie użyte przeciwko niemu. Pod wpływem tej dziwnej rozmowy z nieżyjącym Miszą Kubitzky decyduje "podzielić się" sukcesem z Abwehrą. W Epilogu Kanarek wyjaśnia Baronowi, co się stanie - on zostanie szefem wywiadu wojskowego, Baron zostanie wymieniony za tajnych agentów niemieckich, oficjalnie w Polsce zostanie osadzony, potem na papierze wykończy go NKDW, ale ponieważ tajna organizacja Szwartze Kapelle przeniknęła w struktury władzy hitlerowskiej jest nadzieja na szybki przewrót i zmianę sytuacji. W tekście równie ważne jak dialogi postaci są obszerne odautorskie komentarze, precyzyjnie wyjaśniające intencje i prawdziwe znaczenie zwięzłych wypowiedzi.